Ανακοίνωση του Συνδέσμου Διαιτολόγων Κύπρου επ’ ευκαιρία της Εβδομάδας Καρδιάς 2003

Σήμερα, οι καρδιοπάθειες είναι η μεγαλύτερη αιτία θανάτου στη Κύπρο.
Υπάρχουν διάφορα είδη καρδιακών παθήσεων, από τις οποίες η πιο συχνή είναι η στεφανιαία νόσος.

Αυτές οι παθήσεις συμβαίνουν όταν η χοληστερόλη μαζεύεται στα εσωτερικά τοιχώματα των αρτηριών (τα αγγεία που φέρνουν οξυγονοποιημένο αίμα στους ιστούς της καρδιάς) και έπειτα δημιουργούν πλάκα. Ενόσω αυξάνεται η πλάκα τα αγγεία του αίματος γίνονται πιο στενά έτσι ώστε να δυσκολεύεται το αίμα να περάσει (πίεση) και τελικά να κλίνουν. Όταν κλίνουν αυτά τα αγγεία ο κίνδυνος για καρδιακή προσβολή είναι εξαιρετικός (δεν παίρνει το κατάλληλο οξυγόνο η καρδιά για να λειτουργήσει και έτσι πεθαίνει ένα μέρος από τους μυείς της καρδιάς).

Ένας από τους κύριους λόγους που εμφανίζονται αυτές οι παθήσεις είναι το φαγητό που καταναλώνεται (κακή διατροφή).

Άλλοι παράγοντες κίνδυνου συμπεριλαμβάνουν το κάπνισμα, την παχυσαρκία, την υπέρταση, το διαβήτης, την έλλειψη άσκησης, την υπερλιπιδαιμία, την υπερβολική κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών, την ηλικία, την κληρονομικότητα και το άγχος.

Η Χοληστερόλη

Η χοληστερόλη είναι ένα είδος λίπους που βρίσκεται από μόνη της στο αίμα του κάθε ανθρώπου (σε κάθε κύτταρο). Η ολική χοληστερόλη συμπεριλαμβάνει την LDL (κακή χοληστερόλη) και την HDL (καλή χοληστερόλη).

Ο άνθρωπος χρειάζεται τη χοληστερόλη γιατί είναι μέρος της μεμβράνης του κάθε κύτταρου στο σώματος και βοηθάει στη δημιουργία ορισμένων ορμονών. Η υπερβολική ποσότητα είναι αυτό που συμβάλει στο κίνδυνο για στεφανιαία νόσο που συνάμα μπορεί να καταλήξει σε καρδιακή προσβολή.

Οι άνθρωποι παίρνουν τη χοληστερόλη με δυο τρόπους – παράγεται από το ήπαρ (συκώτι) του κάθε ανθρώπου και καταναλώνεται μέσα από τα φαγητά που περιέχουν χοληστερόλη όπως τα αυγά, το κρέας, και τα γαλακτοκομικά.

Κανονικά ο οργανισμός παράγει όση χοληστερόλη χρειάζεται. Επίσης, η διατροφική χοληστερόλη και τα κορεσμένα λίπη (που επίσης βρίσκονται κυρίως στα ζωικά λίπη, όπως το κρέας, το βούτυρο, το τυρί) αυξάνουν τη χοληστερόλη στο αίμα.

Σημαντικές θρεπτικές ουσίες που σχετίζονται με την καρδιά

Διάφορα είδη από λίπη, η σημασία τους, και που βρίσκονται:

Κορεσμένα – αυξάνουν την ποσότητα της χοληστερόλης στο αίμα, επίσης και της κακής χοληστερόλης - γνωστή έως LDL, κι έτσι αυξάνονται οι πιθανότητες για καρδιοπάθειες.
Βρίσκονται κυρίως στις ζωικές τροφές, στα οργανικά κρέατα (όπως το συκώτι), στα γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το γάλα, το τυρί και το βούτυρο, στα γλυκίσματα, στα μπισκότα, στο ινδοκάρυδο.

Μονοακορεστα – μειώνουν την χοληστερόλη στο αίμα, επίσης και την κακή χοληστερόλη (LDL) χωρίς να μειώνεται η καλή χοληστερόλη (HDL).
Βρίσκονται στο ελαιόλαδο, στο λάδι canola, στο σουσάμι, στο αβοκάντο.

Πολυακορεστα – χρειάζονται για την ανάπτυξη και την δημιουργία του οργανισμού. Έχουν επίσης την ικανότητα να μειώνουν την ποσότητα της χοληστερόλης (LDL και HDL) στο αίμα κι έτσι βοηθούν στην πρόληψη καρδιοπαθειών.
Βρίσκονται στα ψάρια, στους ξηρούς καρπούς και σε διάφορα λάδια.

Φυτικές Ίνες

Οι φυτικές ίνες θεωρούνται μια από τις σπουδαιότερες θρεπτικές ουσίες, και παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατροφή του κάθε ανθρώπου. Οι φυτικές ίνες βοηθούν στην κανονική λειτουργία των εντέρων, και μπορούν να συνεισφέρουν στη μείωση του κίνδυνου ορισμένων παθήσεων όπως το διαβήτη, τον καρκίνο - και σημαντικό για μας σ’ αυτή την περίπτωση - τις καρδιοπάθειες.

Οι φυτικές ίνες βρίσκονται στα δημητριακά όπως το σιτάρι, η βρώμη, στα φρούτα – στα φρέσκα (με τη φλούδα τους) και στα παστά, στα λαχανικά (όπως και τα φασόλια), στους ξηρούς καρπούς και στους σπόρους, στο σκούρο ρύζι, στα ψωμιά φτιαγμένα με αλεύρι ολικής αλέσεως, και στα πιτυρούχα ψωμιά και στα όσπρια.

Το Αλάτι

Το αλάτι είναι απαραίτητο για την λειτουργία του οργανισμού. Όταν γίνεται κατάχρηση όμως, από το φαγητό, σχετίζεται με ψηλή αρτηριακή πίεση που συνάμα οδηγεί σε προβλήματα καρδιάς. Μόνο το 15% του αλατιού που καταναλώνουμε προέρχεται από το αλάτι που βάζουμε εμείς στο τραπέζι την ώρα του φαγητού. Το άλλο 85% του αλατιού που καταναλώνουμε είναι «κρυμμένο» – στα έτοιμα φαγητά, στα τρόφιμα μέσα σε κονσέρβες, στα συσκευασμένα τρόφιμα, στη σόδα μαγειρικής, στη σάλτσα σόγιας, MSG (monosodium glutamate), στο baking powder, στους ζωμούς, στα καπνιστά και ξιδάτα φαγητά ειδικά τα αλλαντικά.

Οι Αντιοξειδωτικές Ουσίες

Αυτές οι ουσίες είναι σημαντικές για την εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες παράγονται μέσα στο σώμα (υπάρχουν και περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως το κάπνισμα), και μπορούν να βλάψουν τα κύτταρα και τους ιστούς του οργανισμού. Συνάμα, η βλάβη που γίνεται μπορεί να συνεισφέρει σε αλλά σοβαρά προβλήματα υγείας όπως στον καρκίνο, στις αρτηριοπάθειες, στο έμφραγμα και αλλά πολλά.

Οι αντιοξειδωτικές ουσίες βρίσκονται στα φρούτα όπως τα πορτοκαλιά, τα νεκταρίνια, τα πεπονιά, τις ντομάτες, κ.τ.λ. και στα λαχανικά όπως τα σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τις πιπεριές, το μπρόκολο, το σπανάκι, στα αμύγδαλα, και στο αραβοσιτέλαιο.

Υγιεινές και εύκολες οδηγίες για μείωση της χοληστερόλης, του άλατος και αύξηση των αντιοξειδωτικών ουσιών.

• Διαλέγετε ποικιλία φρούτων και λαχανικών που να συμπληρώνουν τις 5 μερίδες την ημέρα.


• Διαλέγετε ποικιλία από δημητριακά και ψωμιά ολικής αλέσεως.


• Διαλέγετε άπαχο γάλα η ελαφρύ (ημιαπαχο) γάλα και γαλακτοκομικά, ψάρι, όσπρια, πουλερικά και κρέατα χαμηλά σε λιπαρά.


• Διαλέγετε λαδιά με 2g κορεσμένα λίπη ανά 1 κουταλιά της σούπας όπως το canola oil, το σογιέλαιο, το ηλιανθέλαιο και το ελαιόλαδο.


• Διαλέγετε ισορροπία στις θερμίδες που τρωτε.


• Διατηρείτε ένα επίπεδο γυμναστικής που ισοδυναμεί με τις θερμίδες που τρωτε για να κρατάτε κάποιο σταθερό βάρος.


• Διαλέγετε φαγητά με μειωμένη ποσότητα κορεσμένου λίπους, χοληστερόλης, και τα υδρογονωμένα λίπη όπως τα πλήρες γάλατα και τα γαλακτοκομικά, τα λιπαρά κρέατα , τα υδρογονωμένα λάδια (ορισμένα είδη μαργαρίνης), και τον κρόκο του αυγού.


• Διαλέγετε να τρωτε λιγότερο από 6g αλάτι την ημέρα.


• Διαλέγετε να πίνετε το αλκοόλ με μέτρο. Αυτό σημαίνει μια μερίδα για τη γυναίκα και δυο μερίδες για τον άνδρα (1 μερίδα = 1 ½ φ. μπίρα, ½ φ. κρασί, 2Κ-3Κ ουίσκι /βότκα/
  κονιάκ/ούζο).


• Διαλέγετε τα γλυκά και τα ροφήματα ψηλά σε ζάχαρη με μέτρο – δεν προσφέρουν όγκο σε θρεπτικές ουσίες.

Για τον Σύνδεσμο Διαιτολόγων Κύπρου:

Πολύνα Σπυρής

Κλινική Διαιτολόγος